2025-08-29
“Euskal Herria airetik ikusteak gure lurraldera hurbiltzeko modu guztiz desberdina eskaintzen digu

Lorea Pérez de Albenizek eta Javi Gutiérrez Peredak zuzendutako 'Euskal Herria Hegan' telesail dokumentalak Euskal Herriko aberastasun historiko, kultural eta naturala berraurkitzera gonbidatzen gaitu, ikuspegi paregabe batetik: airea. Lehenengo atalak Gipuzkoan jartzen du arreta, eta EITBren Galaren barruan estreinatuko da Donostiako Zinemaldiaren 73. edizioan. Izan ere, ikusleei airetik egindako irudi ikaragarriak, telesailerako espresuki konposatutako musika sinfonikoa eta tokiko artisten zuzeneko parte-hartzea uztartzen dituen ikus-entzunezko esperientzia eskainiko die.
Zerk inspiratu zintuzten bederatzi kapituluko ‘Euskal Herria Hegan’ telesaila sortzera?
Bioi betidanik gustatu izan zaigu dokumentalak egitea, eta historia eta natura bateratuko dituen dokumental sorta egitea ezin ederragoa iruditzen zitzaigun: jendeari gure herriaren historia, leku ederrenak, ezkutuko lekuak eta kondairak ezagutzera ematea erronka polita da.
Euskal Herria airetik ikusteak gure lurraldera hurbiltzeko modu guztiz desberdina eskaintzen digu, airetik grabatutako irudi ikusgarriekin, paisaiek euren benetako dimentsioa erakusten dute. Ikuspuntu hori normalean ez dugu erabiltzen leku horiek bisitatzeko, eta gure paisaien eta hirien aberastasuna hobeto ulertzeko aukera ematen digu eta guretzat, hori, magikoa da.
Gure herria asko maite dugu eta bertakoei zein kanpokoei erakustea oso zirraragarria eta aberasgarria zen guretzat, proiektu bezala. Esan gabe doa, ibilbide honetan, dokumental sorta hau egiten, historiari buruzko gauza asko ere ikasi ditugula, leku berriak ezagutu…eta hori ere oso aberasgarria izan da, batez ere, adituekin lan egitea: Juanma Cembellin historialaria, Toti Mtz. de Lezea edo Santi Yaniz, adibidez.
Eta gero, ETBrekin elkarlanean, Fernando Velazquezekin lan egiteko aukera ikusi genuenean, orduan eta interesgarriagoa iruditu zitzaigun. Izan ere, musika sinfonikoarekin lan egitea gauza ederra iruditzen zitzaigun. Lehen aldia izango da dokumental sorta baterako musika sinfonikoa espresuki sortu eta grabatu dena.
Lehen atalak Gipuzkoa du ardatz: nolakoa izan zen airetik filmatzeko eta eskualdearen esentzia transmititzeko prozesua?
Batetik oso polita, leku ederrak filmatu ditugulako eta gustura ikusi ditugulako gure herriak, mendiak eta itsasoa zerutik. Horrez gain, jende askok lagundu du grabaketetan, udalek, elkarteek… Pasaiako Bateleretatik hasita, Zumaiako korua, Hondarribiko herritarrak eta Orioko arraunlariak… jende askok parte hartu nahi izan du dokumentalean eta oso eskertuta gaude guztiek emandako laguntzarekin eta parte hartzearekin.
Bestetik, zaila ere izan da, berrogeita hamar minututan ezin baitira leku guztiak eta historia osoa sartu. Aukera egin behar izan dugu eta ahal izan dugun hobekien eta orekatuen egiten saiatu gara. Espero dugu jendeak ongi hartzea egin dugun aukera.
Zer mezu edo esperientzia transmititzea espero duzue lehen kapitulu honekin?
Ikus-entzuneko esperientzia ederra izatea nahi dugu, gure helburua litzateke jendeak esatea: “zeinen gustura egon naiz, leku ederrak ezagutu ditut, istorio interesgarriak entzun ditut eta musika gozatu dut: orain beste kapitulu bat ikusi nahiko nuke!”
Zer suposatzen du zuentzat ‘Gipuzkoa Hegan’ Donostia Zinemaldiko EITB Galan proiektatzeak?
Poz handia ematen digu lantaldeak egin duen lan handia jende aurrean aurkezteak eta dokumentala ikustean zuzeneko esperientzia bizi ahal izatea itzela iruditzen zaigu, Nafarroako Orkestra Sinfonikoa zuzenean dokumental baten musika jotzen entzutea ez da egunero gozatu daitekeen zerbait, eta hori ederra da! Esperientzia berria eta ziragarria iruditzen zaigu, eta dokumentalean parte hartu duten guztientzat ere omenaldi antzerako bat dela iruditzen zaigu. Oso pozik gaude.
Kontutan izan, Gipuzkoako kapituluaren baitan hiru ikuskizun daudela eta Olatz Salvadorrek berari dagokion abestia zuzenean abestuko duela estreinaldian, Nafarroako Orkestra Sinfonikoak lagunduta.
Zer espero dezakegu ‘Euskal Herria Hegan’ telesailaren hurrengo ataletatik?
Gipuzkoako ataletik espero dugun gauza berdina, irudi ederrak, musika bikaina eta historia eta istorio hunkigarriak; kapitulua ikusi ondoren, bisitatzera joan nahiko dugun leku eta paraje asko dago, hori ikusi eta biziko dugu. Euskal Herriak leku ezin ederragoak ditu, eta airetik ikusteak beste ikuspegi bat ematen du, emaitza ohikoa ez den bi dimentsio konbinatzen dituen esperientzia delako: panoramika zerutik eta espazio berezien esplorazioa barrutik. Euskal Herria berraurkitzeko modu bat izango da, begirada berri eta hurbilarekin.
Era berean, eraikin enblematikoak eta espazio historikoak barrutik eta airetik zeharkatzeak —horietako asko normalean jendearentzat itxita egoten dira— dokumentalari aberastasuna ematen dioten arkitektura-xehetasunak eta bitxikeriak ezagutzeko aukera emango du. Hori guztia, musika ederraz eta ikuskizun erakargarriez lagunduta, Euskal Herriko abeslari ezagun askoren parte-hartzearekin, euskal kanta herrikoiak interpretatuz.