Filma oraindik ezagutzen ez dutenentzat, zertan datza ‘9 lunas’?

Feel-good filma honek Angelen istorioa kontatzen du. Transizioa amaitzear dagoen trans gizon bat da, ezusteko albiste bat jasotzen duenean: haurdun dago. Horrek bere nortasuna eta ametsak frogatuko dituen erabaki bat hartzera behartuko du.

Protagonista haurdun dagoen trans gizon bat da. Zer erronka sortzaile edo logistiko sortu ziren istorio hau pantailara eramateko?

Trans pertsona baten — zehazki, trans gizon baten — haurdunaldiaren istorioari heltzean izan genuen erronkarik garrantzitsuenetako bat efektu berezien ikuspegitik izan zen: nola diseinatu modu errealista eta organikoan triparen handitzea bere gorputzean.

Hori lortzeko, enpresa bikain batekin lan egin genuen, Barbatos VFX. Gure protagonista Zacken gorputza eskaneatu zuten, eta triparen eraldaketa guztia bere fisionomiara egokituta diseinatu zuten. Jakina, haurdunaldi bakoitza desberdina da: pertsona bakoitzak desberdin bizi du, bere gorputzaren ezaugarrien arabera. Haurdunaldi guztiak ez dira berdinak. Kasu honetan, erronka zen haurdunaldi hori sinesgarria izatea eta gure protagonistaren gorputzean modu naturalean txertatzea.

Logistikaren ikuspegitik ere konplexua izan zen, hainbat tripa mota erabili genituelako. Arroparen azpian jartzen ziren simulagailuak genituen, gorputza biluzik ikusten zen eszenetarako protesi oso bat eta aurrealdea bakarrik estaltzen zuen protesi partzial bat. Horrek guztiak dezente baldintzatu zuen filmaketa-plana. Tripa, azkenean, ia beste pertsonaia bat izan zen: etengabe zaindu beharreko zerbait, eta planoak nola eta zein ordenatan filmatzen genituen zehazten zuen.

Baina erronka tekniko eta logistikoetatik haratago, erronka interesgarriena sormenezkoa eta, aldi berean, pertsonala izan zela uste dut: haurdunaldiaren ideia bera birpentsatzea eta haurdunaldiaz ulertzen duguna sinbolikoki eraikitzea.

Haurdunaldia araudiaren edo konbentzioaren ikuspuntutik aztertzen dugunean, pertsona gehienek automatikoki lotzen dute irudi hori "ama" hitzarekin edo emakume batekin. Hori ia konturatu gabe gertatzen da, kulturalki normalizatu dena delako. Erronka nagusia, hain zuzen ere, ikuspegi hori aldatzea izan zen, eta haurdunaldia trans pertsona baten esperientziatik ere ulertzea, kasu honetan, trans gizon baten esperientziatik.

Pelikulan haurdunaldi hori bere maskulinitatetik eta pertsonaiaren errealitate espezifikotik bizitzea bilatzen dugu. Cispassing-arekin obsesionatuta dagoen norbait da, eta genero identitate ez binarioaren barruan gizon konbentzional baten itxura izatearekin. Haurdunaldi honek, ordea, ikuskera hori erabat hausten du, nolabait deseraikitzera behartuz.

Niretzat, filmeko gauzarik interesgarriena haurdunaldia gorputz maskulinotik behatu ahal izatea eta haurdunaldi normatiboarekin lotzen ditugun irudikapen sinboliko horiek guztiak zalantzan jartzea izan zen. Niretzat ere, zis emakume gisa, argigarria izan zen. Kulturalki haurdunaldia irudikatzeko erabiltzen diren irudi eta objektu asko — jaio aurreko arropa, adibidez — oso mugatuak iruditzen zaizkit, eta emakume zis askoren esperientzia ere ez dute islatzen, are gutxiago trans pertsonena.

Unibertso hori irekitzea, irudi horiek zalantzan jartzea eta haurdunaldia beste esperientzia batzuetatik pentsatzea izan zen, niretzat, sormenaren erronkarik bizigarriena eta, aldi berean, filmaren alderdirik atseginenetako bat.

Malagako Zinemaldian ‘9 lunas’ aurkeztea erakusleiho garrantzitsua da. Zer suposatzen du filma testuinguru honetan erakusteak?

Malagako Zinemaldia oso plataforma interesgarria da filmak ikuspegi komertzialetik ikusteko eta ezagutarazteko. Malagaren gauzarik baliotsuena ez da dimentsio soziokulturala bakarrik, baita dimentsio industriala ere.

Alde batetik, publikoarekin lotura zuzena dago: Malagako komunitatearekin eta zinemara benetako jakin-minetik eta askotan zirkuitu komertzialetara iristen ez diren filmak ikusteaz gozatzen duten ikusleekin. Aldi berean, Malaga zinema-munduko hainbat aktore eta profesional biltzen dituen jaialdia da.

Hori oso garrantzitsua da, jaialdia ikusgarritasun-leiho bihurtzen duelako filmentzat: komunikabideen, beste jaialdi batzuen, kritikoen eta balizko banatzaileen aurrean. Horrek guztiak filmaren zirkulazioa bultzatzen laguntzen du, ez bakarrik Estatuan, baita beste lurralde batzuetan ere.

Malagako Zinemaldiaren alderdi interesgarriena oreka hori dela uste dut. Alde batetik, zinemaldi baten funtsezko balioa mantentzen du: agian beste espazio batzuetan ikusteko aukerarik izango ez luketen filmak publikoari hurbiltzea. Aldi berean, film horiek zinemaren sektore industrial eta komertzialarekin lotzen ditu, eta hori funtsezkoa da aurrera egin ahal izateko.

Guretzat, filmaren Estatuko lehen proiekzioa izatea oso zabalkunde-leiho garrantzitsua da. Oraindik aurretik duen bidearen zati bat da. Ibilbide horretan, jaialdi-zirkuituaz gain, aretoetako eta, batzuetan, plataformetako bizitza komertziala ere sartzen da. Alde horretatik, Malagak espektatiba sortzen du, ikusgarritasuna ematen digu, eta hori oso baliagarria da edozein filmetarako.

Generoa eta identitatea bezalako gaiak jorratzean, zer nahi duzue publikoak filma ikusi ondoren eramatea?

Oso istorio gizatiar eta existentziala da. Elkarrizketa sortzea eta gutako bakoitzari buruzko galderak irekitzea bilatzen dugu, enpatiatik abiatuta. Filmak oso beharrezkoa den zerbait ematen du: galderak. Zineak gogoeta egitera gonbidatzen gaitu. Jendea gurekin egotea nahi dugu, epaitu gabe, behatuz eta entzunez, etiketak jarri beharrean.

Malagaren ostean, nazioarteko ibilbiderik aurreikusten al duzue zinema-jaialdi edo -merkatuetan?

Bai. Caramel Films gure banatzailearekin eta Latido Films gure salmenta-agentearekin batera, zinemaldi-ibilbide bat lantzen ari gara, Estatuan zein nazioartean, filma merkaturatzeko eta banatzeko estrategiaren zati gisa.